Legenda o zakonniku ekshibicjoniście

Józef Łukaszewski, autor pierwszej historii Poznania, która zatytułowana była Obraz historyczny i statystyczny dawnego Poznania, zanotował w połowie XIX wieku legendę o osobniku, który w 1465 roku miał pojawiać się nad Wartą i obnażać się przed praczkami, budząc w nich wielki strach. Ubrany był w bernardyński habit, dlatego uznano, że musi to być mnich z […]

Legenda o Bernardzie – patronie piwowarów i piwoszy

Wśród poznańskich legend są takie, które zanotowane zostały tylko raz, potem przeszły zawiłą ścieżkę odpisów, aż otrzymaliśmy opowieść, którą trudno jest jednoznacznie zrozumieć. Tak rzecz się ma z legendą o wizycie św. Bernarda w Poznaniu. Zanotowana została po łacinie pod koniec XVIII wieku przez Franciszka Rzepnickiego w Vitae Praesulum Poloniae, czyli Żywotach biskupów polskich, którą […]

Plac Bernardyński

Legenda o cudownym ocaleniu klasztoru Bernardynów

Wojska szwedzkie kilkakrotnie zdobywały Poznań i zawsze łupiły miasto niemiłosiernie, a mieszkańcom przysparzały ogromnych cierpień; stąd szwedzkie okupacje zapisały się szczególnie tragicznie w pamięci poznańczyków. Podbita i uciemiężona ludność, nie mając sił na podjęcie bezpośredniej walki, starała się podtrzymać nadzieję i wzmocnić narodowego ducha przekazując sobie cudowne opowieści, w których pokonuje potężnych wrogów dzięki siłom […]

Chwaliszewo

Legenda o krawcu Chwaliszewie

Chwaliszewo przez wieki było wyspą położoną w ramionach Warty, pomiędzy Ostrowem Tumskim a Poznaniem, należącą do katedry poznańskiej. Nazywano ją Groblą Kapitulną. Niektórzy określali ją też Waliszewem, a pochodzenie tej nazwy wiązane było z toponimicznym założycielem osady, jakimś mitycznym Waliszem, Faliszem czy Chwaliszem, którego pierwsza litera imienia brzmiała głucho w języku niemieckich osadników. Niemcy pochodzenie […]

Zamek Przemysła, Czarny rycerz i Ludgarda

Legenda o księżnej Ludgardzie i czarnym Rycerzu

W poprzednich artykułach przedstawiłem dwie wersje legendy o zamordowaniu księżnej Ludgardy, do którego dojść miało na poznańskim zamku. W polskiej relacji – którą Jan Długosz spisał na podstawie zasłyszanych pieśni jarmarcznych – głównym winowajcą miał być książę Przemysł I. Żona miała go błagać, by pozwolił jej odejść choćby w jednej koszuli, on jednak rozkazał służkom, […]

O królu Jagielle i diable

Paweł Cieliczko: Legenda o królu Jagielle, co nie chciał diabła gniewać | Józef Łukaszewicz w swoim Obrazie historyczno-statystycznym miasta Poznania w dawniejszych czasach zanotował legendę pochodzącą XVI-wiecznych Annales  Stanisława Sarnickiego. Anegdota dotyczyła zdarzenia związanego z pobytem Władysława Jagiełły w Poznaniu wiosną 1402 roku, a została kronikarzowi przekazana przez poznańskich mieszczan. Zdarzyć się to miało podczas […]

O poznańskich koziołkach

Paweł Cieliczko: Legenda o poznańskich koziołkach | Najstarsza treść podania o poznańskich koziołkach – według zapewnień specjalisty od poznańskich legend Krzysztofa Kwaśniewskiego – zanotowana została następująco: W dawnych czasach przygotowywano się kiedyś w Ratuszu do wspaniałej uczty, którą sam wojewoda podejmować miał burmistrza i sławetnych panów rajców. Tymczasem w kuchni, w której, jak zwykle w […]

O trzech hostiach

Paweł Cieliczko: Legenda o trzech hostiach |  Przed  kilkoma miesiącami wielkie oburzenie lokalnych mediów wywołała gra miejska zorganizowana na motywach jednej z najstarszych poznańskich legend – legendy o cudownych trzech hostiach. Protesty środowisk lewicowych i liberalnych sprawiły, że metropolita poznański arcybiskup Stanisław Gądecki zdecydował się zakazać organizowania tej gry. Pisząc o poznańskich legendach, nie mogę […]

O proboszczu i rabinie

Paweł Cieliczko: Legenda o proboszczu i rabinie | Żydzi związani są z Poznaniem od zarania jego dziejów. To wszak żydowskiemu kupcowi Ibrahimowi ibn Jakubowi zawdzięczamy pierwszy opis państwa Mieszka I. W lewobrzeżnym Poznaniu dzielnica żydowska wytyczona została obok kościoła dominikanów, tam też znajdował się pierwszy żydowski cmentarz. Miasto się jednak rozrastało i na grzebanie zmarłych […]

O trębaczu i królu kruków

Paweł Cieliczko: Legenda o trębaczu ratuszowym i królu kruków |   Najbardziej znana legenda o ptakach, które ocaliły miasto, wiąże się z gęsiami z rzymskiego wzgórza kapitolińskiego. Kiedy usłyszały one zbliżających się wrogów, gęganiem obudziły mieszkańców Wiecznego Miasta, którzy dzięki temu zdołali podjąć skuteczną obronę. Legenda o ocaleniu Poznania przez kruki jest o wiele ciekawsza. […]